Γράφει ο Άρης Γρηγοριάδης
Η αλήθεια δεν είναι κάτι υποκειμενικό, δεν είναι κάποιος κανόνας ή αξίωμα, και δεν απαιτεί τίποτα από κανέναν. Είναι σαν τον αέρα—ανήκει σε όλους και απλώς υπάρχει, σε αντίθεση με το ψέμα που είναι φτιαχτό και επιτηδευμένο.
Όλοι αναζητάμε την αλήθεια και συχνά την απαιτούμε. Από μικρά παιδιά μας δίδαξαν ότι η αλήθεια λύνει τα προβλήματα, ενώ το ψέμα τα δημιουργεί. Μας έλεγαν ότι η αλήθεια λάμπει, και ίσως φανταζόσουν κι εσύ ένα φωτοστέφανο πάνω από το κεφάλι σου όταν ομολογούσες στον δάσκαλο ότι έβαλες τρικλοποδιά στον Θανάση από το Γ3, γιατί έτσι σου φάνηκε σωστό εκείνη τη στιγμή.
Όμως, καθώς μεγάλωνες, άρχισες να καταλαβαίνεις το βάρος που κουβαλά η αλήθεια. Τα παιδικά σου μάτια αποτύπωναν εικόνες, τα αυτιά σου αφομοίωναν κουβέντες, και σιγά-σιγά άρχισες να αντιλαμβάνεσαι τις αντιφάσεις ανάμεσα σε αυτά που λέγονταν και σε αυτά που γίνονταν. Συνειδητοποίησες ότι ζεις σε έναν κόσμο όπου η εξουσία ανήκει στο χρήμα, η εμφάνιση έχει μεγαλύτερη σημασία από την ψυχή, και η φινέτσα ξεπερνά τις αξίες και την ακεραιότητα.
Έχουν ειπωθεί πολλά για τη λάμψη και την αξία της αλήθειας, αλλά ελάχιστα για τα ψέματα που την καλύπτουν. Γιατί η αλήθεια δεν είναι κάτι που απλώς ακούμε· είναι κάτι που πρέπει να ζήσουμε, να νιώσουμε βαθιά μέσα μας.
Όταν ήρθε για πρώτη φορά η στιγμή να ακούσεις μια δύσκολη αλήθεια, ένιωσες το στήθος σου να σφίγγεται, και ευχήθηκες να μην την είχες ακούσει ποτέ. Σαν τους ηλικιωμένους που αποφεύγουν τις εξετάσεις, φοβούμενοι το τι μπορεί να ανακαλύψουν, προτιμώντας την άγνοια από την αντιμετώπιση του προβλήματος. Όταν ήρθε η ώρα να πεις εσύ μια σκληρή αλήθεια, δίστασες, φοβούμενος ότι θα προκαλούσες μεγαλύτερο κακό από αυτό που ήδη είχε γίνει. Ντράπηκες να παραδεχτείς το λάθος σου.
Και ας είμαστε ειλικρινείς: το ψέμα, ειδικά όταν σε εξυπηρετεί, το καταπίνεις χωρίς δεύτερη σκέψη. Εθίζεις τον εαυτό σου στο να καταφεύγει σε αυτό, τροφοδοτώντας τον εγωισμό σου με ψεύτικες δικαιολογίες, όπως ένα βρέφος που πίνει γάλα από το μπιμπερό. Η αλήθεια, αντίθετα, είναι σαν ένα πικρό φάρμακο—δύσκολο να το καταπιείς, χρειάζεσαι νερό για να διώξεις τη γεύση, αλλά στο τέλος, είναι αυτό που πραγματικά σε γιατρεύει.
Χρειάζεται μεγάλο θάρρος να πεις “δεν σε αγαπώ πια”, και εξίσου μεγάλο θάρρος να το ακούσεις. Χρειάζεται τεράστια δύναμη να κοιτάξεις κάποιον στα μάτια και να πεις “δεν αντέχω άλλο”, και το ίδιο τεράστιο κουράγιο να το δεχτείς όταν το λένε σε σένα. Πολλοί άνθρωποι, όμως, προτιμούν να μένουν σε μια κατάσταση πόνου και δυσφορίας, απλώς επειδή την έχουν συνηθίσει. Σαν τη γυναίκα που υφίσταται βία από τον άντρα της, αλλά όταν οι γείτονες κάνουν καταγγελία, εκείνη τον υπερασπίζεται, επιμηκύνοντας το μαρτύριό της.
Πόσους “ευαγγελιστές” της αλήθειας έχεις γνωρίσει που αποδείχθηκαν τελικά οι χειρότεροι ψεύτες; Πόσοι σου μίλησαν για την αλήθεια με πάθος, αλλά μετά ανακάλυψες ότι όσα σου είπαν ήταν περισσότερο μυθοπλασία παρά πραγματικότητα; Οι ψεύτες αγαπούν τους όρκους και συχνά θα τους βρεις να σε κατηγορούν με το δάχτυλο υψωμένο. Μην περιμένεις από κανέναν να σου πει την αλήθεια. Την αλήθεια την ανακαλύπτεις μόνος σου, και όπως είπε και ο Κικέρων, ο καλύτερος κήρυκας της αλήθειας είναι ο χρόνος.
Η ζωή είναι μια ευαίσθητη ισορροπία ανάμεσα στην αλήθεια και το ψέμα. Κάθε φορά που η ζυγαριά γέρνει προς τη μία ή την άλλη πλευρά, επέρχεται σύγκρουση. Και όσο κι αν λαχταράς την αλήθεια, μέσα σου θα δειλιάσεις πολλές φορές, γιατί ξέρεις πόσο συντριπτική μπορεί να γίνει. Η ελπίδα πεθαίνει τελευταία, λένε. Αναρωτήθηκες ποτέ γιατί; Ίσως γιατί αφήνεις την αλήθεια και την επίγνωση να λιμοκτονούν, ταΐζοντας μόνο την ελπίδα, προσπαθώντας απελπισμένα να την κρατήσεις ζωντανή.
Μια ρώσικη παροιμία λέει πως είναι καλύτερο να σε χαστουκίσει μια αλήθεια, παρά να σε φιλήσει ένα ψέμα. Τα όμορφα λόγια είναι διπλωματία, εφευρετικότητα, μια προσπάθεια να τετραγωνίσεις τον κύκλο. Η αλήθεια, από την άλλη, είναι ευθυκρισία, αντικειμενικότητα, και μιλάει πάντα με αδιάσειστα δεδομένα. Μπορεί λέγοντας την αλήθεια να καταλήξεις να κοιμάσαι μόνος, αλλά όταν δεν έχεις τύψεις και ενοχές να σε βαραίνουν, κάνεις τον καλύτερο ύπνο.
Γιατί η αλήθεια είναι ένα ιδανικό, και τα ιδανικά δεν γνωρίζουν φόβο.
